{"id":341,"date":"2024-05-06T06:36:42","date_gmt":"2024-05-06T06:36:42","guid":{"rendered":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/?p=341"},"modified":"2024-05-06T08:44:44","modified_gmt":"2024-05-06T08:44:44","slug":"maria-elena-solas-frantzia-txile-1937-gaur-egun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/maria-elena-solas-frantzia-txile-1937-gaur-egun\/","title":{"rendered":"MAR\u00cdA ELENA SOLAS [Frantzia, Txile, 1937 &#8211; gaur egun]"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"300\" height=\"225\" src=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/4debd1e0-d132-96ab-9693-74331aac19af_300.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-337 size-full\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\"><p><strong>Date of the interview:<\/strong> 1\/12\/2013<\/p><p><strong>Interviewee:<\/strong> Mar\u00eda Elena Solas Aguirrebeitia<\/p><p><strong>Interviewer:<\/strong> Pedro J. Oiarzabal<\/p><p><strong>Language:<\/strong> Espa\u00f1ol \/ Gaztelania<\/p><\/div><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><div class=\"wp-block-group alignfull descripcion-completa is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\" id=\"descripcion-completa\"><h3 class='wp-block-heading'>Description<\/h3><p>Mar&iacute;a Elena Solas Aguirrebeitia, a la que todos conocen como naci&oacute; el 16 de noviembre de 1932 en la localidad vizca&iacute;na de Barakaldo, donde viv&iacute;an con sus abuelos: &ldquo;Yo, pues, muy contenta, muy feliz, hasta que empez&oacute; la guerra y empez&oacute; toda nuestra tragedia&rdquo;. Cuando estall&oacute; el conflicto la familia fue evacuada a Macon-La Caserne (Francia), salvo el padre, aunque transcurridos alrededor de nueve meses las autoridades decidieron devolverlos a Barcelona y all&iacute; se reencontraron con su padre. Vivieron en la ciudad condal donde los bombardeos eran continuos y la comida escaseaba: &ldquo;Y de repente, pues, yo me recuerdo que est&aacute;bamos en un departamento, en un piso como se llama all&aacute; en Espa&ntilde;a, en un piso que bombardeaban y ya no, ni mi padre ni mi madre ya no sal&iacute;an a refugios ni nada, nos cog&iacute;an uno a cada una, y ah&iacute; a esperar a que pasar&iacute;a y listo. Y dijeron: ya no salimos m&aacute;s, porque era todo el d&iacute;a estar corriendo. Ese recuerdo tengo&rdquo;.<\/p><p><\/p><p>Durante los &uacute;ltimos meses de la contienda su padre pas&oacute; a los Pirineos haci&eacute;ndoles prometer que se quedar&iacute;an en la localidad catalana de Breda hasta que la guerra terminase. Una vez que los sublevados entraron en la ciudad cogieron el primer tren rumbo al Pa&iacute;s Vasco, donde nacer&iacute;a la segunda hermana de Mar&iacute;a Elena y a&ntilde;ade que: &ldquo;De mi padre, pues otra vez volvimos a no saber nada. Rumores de que estaba en un campo de concentraci&oacute;n. Luego ya, con los a&ntilde;os, supimos que hab&iacute;a estado en Gurs y en Saint-Cyrprien&rdquo;.&nbsp;Tambi&eacute;n les lleg&oacute; el rumor de que al inicio de la II Guerra Mundial el gobierno argentino lo envi&oacute; en barco a Buenos Aires por tratarse de un ciudadano argentino. Cuando quisieron obligarle a realizar el servicio militar en Argentina (lo realiz&oacute; en Espa&ntilde;a), cruz&oacute; la frontera para llegar a Chile donde comenz&oacute; a trabajar con unos riojanos que m&aacute;s tarde le ayudar&iacute;an a traer a su familia (padres, hermano, mujer y tres hijas) al pa&iacute;s de destino.<\/p><p><\/p><p>Transcurri&oacute; una d&eacute;cada de posguerra en la que se entremezclaba el racionamiento y el miedo a las autoridades con la angustia de no tener noticias de su padre hasta que un d&iacute;a recibieron una carta en la que su padre les comunicaba que se encontraba bien. Mar&iacute;a Elena relata la emoci&oacute;n que supuso la carta y describe los detalles del viaje que les llev&oacute; desde Santurtzi hasta Santiago de Chile, en la que fueron muy bien acogidos. Nuestra protagonista, que entonces ten&iacute;a quince a&ntilde;os, confiesa que en un principio no le gust&oacute; porque era completamente distinto a lo que ella conoc&iacute;a y no estaba rodeada de toda su familia como le suced&iacute;a en Barakaldo. Desde su llegada fue socia de la Euzko Etxea de Santiago de Chile pasando a convertirse el Centro Vasco en una segunda casa para ella, y manten&iacute;an contacto regular con la familia que viv&iacute;a en el Pa&iacute;s Vasco. En ese tiempo tambi&eacute;n naci&oacute; su hermano peque&ntilde;o, Andr&eacute;s. Con veintid&oacute;s a&ntilde;os contrajo matrimonio con Jos&eacute; Mar&iacute;a Gurruchaga de procedencia vasca, y tuvieron a sus tres hijos (Jose Mar&iacute;a, Mar&iacute;a Elena y Carlos). Lamentablemente, enviud&oacute; muy joven cuando su marido ten&iacute;a 43 a&ntilde;os.<\/p><p><\/p><p>En cuanto a la adaptaci&oacute;n, relata que: &ldquo;Mi madre vino a Chile y se acostumbr&oacute; estupendamente bien. Si no habr&iacute;a sido que tiene las hermanas y los t&iacute;os, y todo eso, yo creo que no habr&iacute;a vuelto. Mi padre no. Mi padre el cuerpo lo ten&iacute;a aqu&iacute;, y la cabeza all&aacute;. Yo digo que un poco eso me pasa a m&iacute;.&rdquo;. Puede que ese sea uno de los motivos por los que tanto a sus hijos como a sus nietos, y ahora a su biznieta, trata de inculcarles lo vasco, o la emoci&oacute;n que supuso pasar una temporada en el Pa&iacute;s Vasco por primera vez. Hoy es el d&iacute;a que: &ldquo;Yo cada vez que voy, porque ahora he tenido la suerte de ir cada dos a&ntilde;os o as&iacute;, s&eacute; que no est&aacute; la casa donde yo he nacido, s&eacute; que no est&aacute;, pero yo salgo. Tengo una amiga en Barakaldo tambi&eacute;n, que nos queremos much&iacute;simo, yo estoy como si fuera mi casa, y voy. Y me dice: ya s&eacute; &iquest;a d&oacute;nde vas?, al hogar propio le digo, exactamente.&rdquo;.<\/p><p><\/p><p>Preguntada por lo que ha supuesto el haber emigrado a Chile explica que: &ldquo;No quiero ser desagradecida porque Chile no tiene ninguna culpa de lo que, de todo lo que nos pas&oacute; a nosotros. Yo si me habr&iacute;an dicho entre quedarme en mi tierra y venir, pues, seguramente que me quiera quedar en mi tierra. Pero por las circunstancias nunca me lo, no. &iexcl;Qu&eacute; me lo va a preguntar! Al contrario, fue una liberaci&oacute;n en aquellos tiempos.&rdquo;, aunque matiza que s&oacute;lo tiene palabras de agradecimiento para el pa&iacute;s que tan bien los acogi&oacute;. Tambi&eacute;n a&ntilde;ade que comparte el sentimiento de muchos emigrantes: &ldquo;Y luego ya no somos ni de aqu&iacute; ni de all&aacute;. Bueno, pero de all&aacute; siempre, yo digo que aunque pasen mil a&ntilde;os, mil a&ntilde;os y muchos m&aacute;s-como dice la canci&oacute;n- yo siempre ser&eacute; de mi tierra.&rdquo;.<\/p><\/div><h3 class=\"wp-block-heading\">Interviewee&#8217;s distination<\/h3><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Interviewee\u2019s destination city:<\/strong> M\u00e2con<\/p><p><strong>Interviewee\u2019s destination country:<\/strong> Frantzia \/ Francia \/ France<\/p><p><strong>Interviewee\u2019s destination region:<\/strong> Borgoina \/ Borgo\u00f1a \/ Bourgogne<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Interviewee\u2019s destination city:<\/strong> Santiago de Chile<\/p><p><strong>Interviewee\u2019s destination country:<\/strong> Txile \/ Chile<\/p><p><strong>Interviewee\u2019s destination region:<\/strong> Metropolitana de Santiago<\/p><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h3 class=\"wp-block-heading\">Key dates<\/h3><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1932<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Nace Mar\u00eda Elena<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1947<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Sale con su familia desde Santurtzi (10 de noviembre)<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1947<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Llega a Chile con su familia (1 de diciembre)<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1969<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Su hermana Mari Carmen regresa con su familia a Vigo<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1973<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Golpe de estado en Chile<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1976<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Sus padres visitan el Pa\u00eds Vasco<\/p><\/div><div class=\"wp-block-group grupoEntrevista is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><p><strong>Year:<\/strong> 1982<\/p><p><strong>Event:<\/strong> Mar\u00eda Elena visita el Pa\u00eds Vasco (27 de mayo)<\/p><\/div><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h3 class=\"wp-block-heading\">Interviewee&#8217;s origin<\/h3><p><strong>Country of the interview:<\/strong> Euskadi<\/p><p><strong>Region of the interview:<\/strong> Bizkaia<\/p><p><strong>City of the interview:<\/strong> Barakaldo<\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h3 class=\"wp-block-heading\">Place of the interview<\/h3><p><strong>Country of the interview:<\/strong> Txile \/ Chile<\/p><p><strong>Region of the interview:<\/strong> Metropolitana de Santiago<\/p><p><strong>City of the interview:<\/strong> Santiago de Chile<\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3><p><strong>People mentioned in the interview:<\/strong> Gregorio\t \tAguirrebeitia, Leonardo \t \tAguirrebeitia, Familia\t \tBasterrika, Familia\t \tEchevarria, Carlos\t \tGurruchaga, Manuel\t \tPicaza, Familia\t \tRubio, Marquel\t \tSas\u00eda, Ang\u00e9lica\t \tSolas, Mari Carmen\t \tSolas<\/p><p><strong>Places mentioned in the interview:<\/strong> Frantzia\t \/ \tFrancia\t \/ \tFrance, Andeak\t \/ \tAndes, Bartzelona\t \/ \tBarcelona, Errioxa\t \/ \tLa Rioja, Espainia\t \/ \tEspa\u00f1a, Euskadi\t \/ \tPa\u00eds Vasco, Madril\t \/ \tMadrid, Nafarroa\t \/ \tNavarra, Txile\t \/ \tChile, Argentina, Azpeitia, Barakaldo, Bilbao, Breda, Buenos Aires, Cenicero, Gurs, Las Cuevas, Saint &#8211; Cyprien, Santiago de Compostela, Santurtzi, Sevilla, Vigo, Vitoria &#8211; Gazteiz, Zaragoza<\/p><hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/><p><strong>Categories:<\/strong><ul class=\"post-categories\"><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/basque-associations-and-centres\/\" title=\"Basque associations and centres\">Basque associations and centres<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/childhood-youth\/\" title=\"Childhood\/Youth\">Childhood\/Youth<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/education\/\" title=\"Education\">Education<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/exile\/\" title=\"Exile\">Exile<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/family-life\/\" title=\"Family life\">Family life<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/journey-to-destination\/\" title=\"Journey to destination\">Journey to destination<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/living-in-another-country\/\" title=\"Living in another country\">Living in another country<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/second-world-war\/\" title=\"Second World War\">Second World War<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/spanish-civil-war\/\" title=\"Spanish Civil War\">Spanish Civil War<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/temporary-visits\/\" title=\"Temporary visits\">Temporary visits<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/category\/the-basque-community\/\" title=\"The Basque community\">The Basque community<\/a><\/li><\/ul>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Date of the interview: 1\/12\/2013 Interviewee: Mar\u00eda Elena Solas Aguirrebeitia Interviewer: Pedro J. Oiarzabal Language: Espa\u00f1ol \/ Gaztelania Description Mar&iacute;a [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":337,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[351,204,270,199,203,191,197,589,195,311,352],"tags":[],"class_list":["post-341","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-basque-associations-and-centres","category-childhood-youth","category-education","category-exile","category-family-life","category-journey-to-destination","category-living-in-another-country","category-second-world-war","category-spanish-civil-war","category-temporary-visits","category-the-basque-community","pais-de-destino-del-entrevistado-frantzia-francia-france-en","pais-de-destino-del-entrevistado-txile-chile-en","ciudad-o-municipio-de-destino-de-santiago-de-chile-en","pais-del-entrevistado-a-euskadi-en","ciudad-o-municipio-del-entrevist-barakaldo-en","personas-citadas-angelica-solas-en","personas-citadas-carlos-gurruchaga-en","personas-citadas-familia-basterrika-en","personas-citadas-familia-echevarria-en","personas-citadas-familia-rubio-en","personas-citadas-gregorio-aguirrebeitia-en","personas-citadas-leonardo-aguirrebeitia-en","personas-citadas-manuel-picaza-en","personas-citadas-mari-carmen-solas-en","personas-citadas-marquel-sasia-en","lugares-citados-andeak-andes-en","lugares-citados-argentina-en","lugares-citados-azpeitia-en","lugares-citados-barakaldo-en","lugares-citados-bartzelona-barcelona-en","lugares-citados-bilbao-en","lugares-citados-breda-en","lugares-citados-buenos-aires-en","lugares-citados-cenicero-en","lugares-citados-errioxa-la-rioja-en","lugares-citados-espainia-espana-en","lugares-citados-euskadi-pais-vasco-en","lugares-citados-frantzia-francia-france-en","lugares-citados-gurs-en","lugares-citados-las-cuevas-en","lugares-citados-madril-madrid-en","lugares-citados-nafarroa-navarra-en","lugares-citados-saint-cyprien-en","lugares-citados-santiago-de-compostela-en","lugares-citados-santurtzi-en","lugares-citados-sevilla-en","lugares-citados-txile-chile-en","lugares-citados-vigo-en","lugares-citados-vitoria-gazteiz-en","lugares-citados-zaragoza-en","fechas-relevantes-1932-en","fechas-relevantes-1947-en","fechas-relevantes-1969-en","fechas-relevantes-1973-en","fechas-relevantes-1976-en","fechas-relevantes-1982-en","entrevistador-a-pedro-j-oiarzabal-en"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/341","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=341"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/341\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":342,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/341\/revisions\/342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=341"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=341"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ondarebizia.deusto.es\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=341"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}